Jupiterova satelit Io, jedan od četri koje je slavni Galilej otkrio i najbliži planeti, je geološki najaktivnije nebesko telo u Sunčevom

IO - credit: NASA/JPL/University of Arizona

sistemu. Njegova površina je prekrivena vulkanima. Ne zna im se tačan broj, ali se procenjuje da ih ima nekoliko stotina i to na nebeskom telu koje je u prečniku veće od našeg prirodnog satelita Meseca za svega nekih 200 km. Prečnik Io-a je 3630 km, a kruži oko Jupitera na udaljenosto od 421 000 km.

Na ovom prirodnom satelitu je otkriven prvi aktivan vulkan koji je van planete Zemlje.  Za otkriće su zaslužne letelice Pioneer 0 i Pioneer 11. Kasnije je preletom Voyager-a 1 i Voyager-a 2 otkriveno 8 velikih vulkana.

Međutim, letelica Galileo je lansirana 18. oktobra 1989. godine sa  Kennedy Space Center-a.  Cilj ove misije je istraživanje Jupitera i njegovih satelita. Na putanju oko Jupitera je stigla u decembru 1995. godine. Letelica je 21. septembra namerno uništena, tako što je usmerena u atmosferu Jupitera u kojoj vladaju ogromni pritisci. Razlog ovog uništenja je taj što je postojala mogućnost da padne na površinu satelita Evropa, za koji se veruje da možda poseduje život ispod svoje površine. A za letelicu Galileo se verovalo da možda sa sobom nosi sa Zemlje neke mikroorganizme koji mogu da kontaminiraju Evropu.

Nove analize podataka sa svemirske letelice Galileo otkrivaju sloj magme ispod površine Io-a. Ovo je prva naučna potvrda da se ispod njegove površine nalazi okean rastopljene i delimično rastopljene magme. Otkriće pomaže boljem razumevanju aktivnosti na ovom satelitu i bliže upoznavanje sa njegovom unutrašnjom strukturom.

Io proizvodi oko 100 puta više lave godišnje od svih vulkana na Zemlji. Dok su na Zemlji vulkani aktivni samo na određenim lokacijama, kod Io-a je cela površina takva.

Unutrašnja struktura IO-a - credit: NASA/JPL/University of Michigan/UCLA

Površinska kora na satelitu (na slici sive boje) je debljine od 30 do 50 km i male je gustine. Ispod nje se nalazi potvrđeni sloj rastopljene ili delimično rastopljene magme (na slici crvenkasto-braon boje) – astenosfera, debljine više od 50 km koja okružuje omotač jezgra (na slici zlatne boje) i čini 10% od ukupne zapremine omotača. Temperatura magme iznosi oko 1200 °C. Procenjuje se da je prečnik jezgra do 900 km.

Plave linije predstavljaju magnetno polje Jupitera koje ima veliki uticaj na Io i njegovu atmosferu sastavljenu pretežno od sumpordioksida, dok je glavni uzročnik velike aktivnosti Io-a Jupiterova gravitacija koji uzrokuje da se prečnik Io-a smanjuje i povećava za oko 100 m.