Jedno je sigurno, maglina Orion ili M42 (oznaka prema Mesijeovom katalogu) je najpoznatija maglina na noćnom

Maglina M42 (crop) - Miodrag Sekulić (više o fotografiji: https://svemir.wordpress.com/2011/12/18/astrofotografija-magline-m42-iznad-juzne-srbije/ )

Maglina M42 (crop) – Miodrag Sekulić (više o fotografiji: https://svemir.wordpress.com/2011/12/18/astrofotografija-magline-m42-iznad-juzne-srbije/ )

nebu. Takođe ovo je maglina sa najvećim brojem astrofotografija na internetu jer je najčešća meta amatera astrofotografa, a razlog je jednostavan – iz nje se može izvući veliki broj detalja.

Titulu najpoznatije magline nosi zbog toga što je jasno vidljiva golim okom u sazvežđu Orion. Sa njom su povezana osam zvedanih jata među kojima je i zvezdano jato Trapez čije zvezde daju sjaj maglini.

Razlog pisanja ovog teksta je taj što je sada pravo vreme za posmatranje sazvežđa Orion jer je vidljivo sa prvim mrakom, a već nakon 18h zauzima povoljan položaj iznad horizonta i tada ćete ga pronaći na istoku. Zalazi tek u 3h.

Sazvežđe Orion je nalepše sazvežđe severnog neba sa svojim sjajnim zvezdama.

orion

Sazvežđe Orion – foto: Stellarium

Glavne zvezde ovog sazvežđa su:

  • Betelgez
  • Rigel
  • Bellatrix
  • Saiph

Tu su je i nezaobilazan Orionov pojas:

  • Alnilam
  • Alnitak
  • Mintaka

Iz zvezde Bellatrix se pruža Orionova zamišljena leva ruka koja drži podignut štit, dok se iz zvezde Betelgez podiže

M42 i M43 - foto Stellarium

M42 i M43 – foto Stellarium (kliknni na sliku)

njegova desna ruka. Ispod Orionovog pojasa, koji čine tri gore navedene zvezde, nalazi se Orionov mač, koji se u dobrim posmatračkim uslovima sastoji od 3 svetle tačke u nizu. Upravo na tom mestu se nalazi jedan od napopularnijuh objekata za posmatranje – maglina M42, zajedno sa M43 (crveni krug na slici). M42 i M43 se spajaju u jednu maglinu, koja je istovremeno i najsvetlija difuzna maglina. Zbog bogatog sadržaja gasa i prašine ova maglina je veliko porodilište zvezda. Vidljiva je golim okom kao jedna od zvezda u Orionivom pojasu. Čak i običan dvogled doprinosi velikom uživanju tokom posmatranja, dok se amaterskim teleskopima mogu videti, plavo-zelena i bela boja.  Udaljena je od nas oko 1600 svetlosnih godina. Na slici je M42 nosi ime Great Nebula in Orion.

U sazvežđu Orion se nalazi veliki broj objekata jer i samo sazvežđe zauzima veliki deo neba. Na sledećoj adresi možete pročitati gde pronaći još neke od najzanimljivijih objekata za posmatranje. Pogledati >>>> ovde.

Na sledećoj slici su prikazani položaji sazvežđa Orion onako kako ih vide stanovnici sa južne i severne zemljine hemisfere:

foto: Babak Tafreshi

foto: Babak Tafreshi

Zanimljivost o zvezdi Betelgez u sazvežđu Orion:

Ova zvezda je pravi superdžin. Njen prečnik je preko 900 puta veći od Sunca, ali se veruje da njegova masa ne prelazi više od 20 Sunčevih. Verovatno je nastao iz oblaka gasa koji se i danas može videti u sazvežđu Orion, a u kome se nalazi Betelgez. Lako se uočava po svojoj žuto-narandžastoj boji i spektralne je klase M1. Najveći deo zračenja ove zvezde je u infracrvenom delu spektra.
Jedanaesta je zvezda po sjaju na nebu i promenljivog je sjaja, a to je primećeno još 1836. godine. Promena sjaja je posledica nestabilnosti njene atmosfere.
Njena starost se procenjuje na svega 6 miliona godina, ali je zbog svoje velike mase brzo sagorela svoj vodonik i prešla u fazu fuzije helijuma u ugljenik. Udaljena je od nas oko 640 svetlosnih godina i njena površinska temperatura iznosi oko 3000 K, a prečnik mu je , kao što je rečeno, 900 puta veći od Sunčevog. Ipak, njena gustina je slična vazduhu, zbog njenog širenja.
Postoji mogućnost da je do eksplozije supernove već došlo, ali zbog daljine ta informacija tek treba doći do nas (zbog ograničene brzine svetlosti). To se može desiti večeras ili za nekoliko hiljada godina, ali je jedno sigurno…desiće se!

Ukoliko želite da se bliže upoznate sa položajem zvezda i sazvežđa na noćnom nebu kliknite na sliku ispod:

Upoznajmo noćno nebo

Upoznajmo noćno nebo